- شروع مسیر همکاری(فرآموز سیار)
کودکان امروز از سالهای ابتدایی زندگی با تلویزیون، تلفن همراه، تبلت، بازیهای رایانهای، شبکههای اجتماعی و اینترنت روبهرو میشوند. بسیاری از والدین نگران هستند که فرزندشان زمان زیادی را با گوشی بگذراند، محتوای نامناسب ببیند، تحت تأثیر تبلیغات قرار بگیرد یا در فضای مجازی با افراد ناشناس ارتباط داشته باشد.
در چنین شرایطی، فقط گرفتن گوشی یا ممنوع کردن کامل اینترنت راهحل کافی نیست. کودک باید یاد بگیرد چگونه از رسانهها درست، امن و مفید استفاده کند. این توانایی را «سواد رسانهای» مینامیم.
سواد رسانهای یعنی کودک هر چیزی را که میبیند و میشنود، بدون فکر قبول نکند. او باید بداند همه پیامها، فیلمها، عکسها، بازیها و تبلیغات برای او مناسب نیستند. همچنین باید یاد بگیرد زمان استفاده از صفحهنمایش را مدیریت کند و از اطلاعات شخصی خود محافظت کند.
والدین در آموزش سواد رسانهای نقش بسیار مهمی دارند. کودک با دستور و تهدید، رسانه را درست استفاده نمیکند؛ او با همراهی، قانون روشن و الگوی مناسب والدین یاد میگیرد.
فرض کنید کودک شما بعد از مدرسه گوشی را برمیدارد و وارد بازی آنلاین میشود. قرار بوده فقط نیم ساعت بازی کند، اما یک ساعت و نیم گذشته است. وقتی از او میخواهید گوشی را کنار بگذارد، عصبانی میشود، گریه میکند یا میگوید: «همه دوستام بیشتر از من بازی میکنن.»
یا ممکن است کودک ویدیویی در اینترنت ببیند و بدون اینکه بداند درست است یا نه، آن را باور کند. شاید از یک تبلیغ تأثیر بگیرد و اصرار کند وسیلهای خاص برایش بخرید. گاهی هم ممکن است در بازی یا پیامرسان، با فردی ناشناس صحبت کند و فکر کند چون آن فرد مهربان است، پس خطری ندارد.
این موقعیتها برای بسیاری از خانوادهها آشناست. مشکل اصلی این نیست که کودک رسانه را دوست دارد. مشکل این است که هنوز روش درست استفاده از رسانه را یاد نگرفته است.
سواد رسانهای یعنی کودک بتواند با رسانهها آگاهانه رفتار کند. رسانه فقط تلویزیون نیست. موبایل، اینترنت، بازی آنلاین، فیلم، کارتون، تبلیغ، شبکه اجتماعی، عکس و حتی پیامهایی که در گروهها منتشر میشوند، همگی رسانه هستند. کودکی که سواد رسانهای دارد:
سواد رسانهای به معنای دشمنی با رسانه نیست. رسانه میتواند مفید باشد، اگر کودک روش استفاده درست از آن را یاد بگیرد.
رسانهها بر فکر، احساس، رفتار و خواستههای کودک اثر میگذارند. کودک ممکن است بعد از دیدن بعضی برنامهها پرخاشگرتر شود، از ظاهر خود ناراضی شود، چیزهایی بخواهد که نیاز واقعی او نیست، یا با مقایسه خود با دیگران احساس کمارزشی کند.
همچنین استفاده زیاد از صفحهنمایش میتواند باعث کاهش تحرک، کمخوابی، افت تمرکز، بیحوصلگی، عصبانیت و کاهش ارتباط با خانواده شود. البته این مشکلات زمانی بیشتر میشوند که استفاده از رسانه بدون قانون و نظارت باشد. آموزش سواد رسانهای به کودک کمک میکند:
اگر کودک شما این رفتارها را دارد، لازم است آموزش سواد رسانهای را جدیتر بگیرید:
این نشانهها به معنای خراب شدن کودک نیست. یعنی کودک به راهنمایی، قانون و همراهی بیشتر نیاز دارد.
قانون باید ساده، مشخص و قابل اجرا باشد. مثلاً:
قانونی که یک روز اجرا شود و روز دیگر فراموش شود، اثر کمی دارد. ثبات والدین بسیار مهم است.
کودک بهتر همکاری میکند وقتی بداند چرا قانونی وجود دارد. به جای گفتن «گوشی بده، بس است»، میتوانید بگویید:
«چشم و مغزت نیاز به استراحت دارد. اگر زیاد با گوشی باشی، خوابت به هم میریزد و فردا خسته میشوی.»
توضیح باید کوتاه و متناسب با سن کودک باشد. سخنرانی طولانی معمولاً اثر ندارد.
یکی از بهترین روشها این است که گاهی کنار کودک بنشینید و برنامه، کارتون یا بازی او را ببینید. در همان زمان میتوانید سؤالهای ساده بپرسید:
این سؤالها به کودک کمک میکند فکر کند، نه اینکه فقط تماشا کند.
به کودک یاد بدهید هر چیزی که در اینترنت منتشر میشود، حتماً درست نیست. بعضی خبرها، عکسها یا ویدیوها ممکن است ناقص، دروغ یا برای جلب توجه باشند.
برای کودک ساده توضیح دهید:
«قبل از اینکه چیزی را باور کنیم، باید بپرسیم چه کسی این را گفته، چرا گفته و آیا منبع مطمئنی دارد یا نه.»
برای کودکان کوچکتر میتوان گفت:
«همه چیزهایی که در گوشی میبینیم واقعی نیست.»
کودک باید بداند بعضی اطلاعات خصوصی هستند. مانند:
به کودک بگویید:
«اگر کسی در اینترنت از تو اطلاعات خواست، حتی اگر مهربان بود، قبل از جواب دادن باید به من بگویی.»
اگر تنها سرگرمی کودک گوشی باشد، جدا کردن او از گوشی سخت میشود. کودک نیاز به بازی، حرکت، ارتباط و سرگرمی واقعی دارد. چند جایگزین ساده:
هدف این نیست که رسانه کاملاً حذف شود. هدف این است که زندگی کودک فقط دور رسانه نچرخد.
اگر والدین همیشه گوشی در دست داشته باشند، کودک به سختی میپذیرد که خودش کمتر از گوشی استفاده کند. کودک بیشتر از رفتار ما یاد میگیرد تا از حرفهای ما.
گاهی لازم است والدین هم قانون خانوادگی داشته باشند؛ مثلاً هنگام غذا هیچکس گوشی استفاده نکند یا قبل از خواب همه گوشیها کنار گذاشته شوند.
اشتباهات رایج والدین در برخورد با رسانه
برخی اشتباهات رایج عبارتاند از:
برخورد درست با رسانه نیاز به آرامش، قانون، گفتوگو و پیگیری دارد.
سواد رسانهای یکی از مهارتهای ضروری برای کودکان امروز است. کودک باید یاد بگیرد رسانه میتواند هم مفید باشد و هم آسیبزا. او باید بداند چگونه زمان استفاده را کنترل کند، محتوای مناسب را تشخیص دهد، اطلاعات شخصی خود را حفظ کند و درباره چیزهایی که میبیند فکر کند.
والدین با قانون روشن، همراهی، گفتوگوی ساده و الگوی مناسب میتوانند به کودک کمک کنند رابطهای سالمتر و امنتر با رسانهها داشته باشد.
فرآموز، یک مرکز آموزشی پیشرو تحت نظارت و حمایت اداره کل سلامت شهرداری تهران است که با هدف توانمندسازی نسل آیندهساز جامعه تأسیس شد. ما در فرآموز بر این باوریم که آموزشهای کاربردی و مهارتمحور، کلید اصلی پرورش شهروندانی خلاق، مسئولیتپذیر و توانمند است
خدمات مشتریان
خدمات ما
مرکز پشتیبانی
دسترسی سریع
