- شروع مسیر همکاری(فرآموز سیار)
بسیاری از والدین دوست دارند فرزندشان با قرآن آشنا شود، آن را دوست داشته باشد، آیات ساده را بشنود، بخواند و کمکم با پیامهای قرآنی ارتباط بگیرد. اما گاهی این مسیر برای خانوادهها دشوار میشود. کودک علاقه نشان نمیدهد، زود خسته میشود، خواندن قرآن را سخت یا اجباری میبیند، یا فقط در زمان کلاس و تکلیف سراغ آن میرود.
در چنین شرایطی ممکن است والدین بگویند: «فرزندم به قرآن علاقه ندارد»، «حوصله خواندن ندارد» یا «هر وقت میگویم قرآن بخوان، مقاومت میکند». اما در بسیاری از موارد، مشکل اصلی این نیست که کودک علاقهای به مفاهیم دینی ندارد؛ بلکه شیوه آشنایی او با قرآن، متناسب با سن، احساس و دنیای کودکانهاش نبوده است.
مطالعه قرآن در کودکان یعنی کودک بهتدریج و با آرامش، با شنیدن، خواندن، فهم ساده پیامها و تجربه حس خوب معنوی با قرآن آشنا شود. این مهارت فقط به روانخوانی محدود نیست؛ بلکه شامل علاقه، انس، احترام، فهم ساده و پیوند عاطفی با قرآن هم میشود.
هدف از آموزش مطالعه قرآن این نیست که کودک از همان ابتدا مانند بزرگسالان قرآن بخواند یا مفاهیم عمیق را کامل درک کند. هدف این است که متناسب با سن خود، با قرآن احساس نزدیکی، آرامش و علاقه پیدا کند.
فرض کنید والدین از کودک میخواهند هر روز چند آیه قرآن بخواند. کودک چند دقیقه مینشیند، اما زود خسته میشود، غلط میخواند، ناراحت میشود و میگوید: «سخته، نمیخوام.» والدین هم ممکن است با نگرانی یا عصبانیت بگویند: «باید بخوانی»، «چرا دقت نمیکنی؟» یا «همه بلدند، تو چرا نمیخوانی؟»
یا ممکن است کودک فقط زمانی قرآن بخواند که برای مدرسه تکلیف دارد، اما در خانه هیچ علاقهای به شنیدن یا خواندن آن نشان ندهد. در این حالت، قرآن برای او بیشتر شبیه درس سخت و اجباری میشود، نه منبع آرامش و هدایت.
در این موقعیتها، فشار زیاد معمولاً علاقه ایجاد نمیکند. کودک باید با روشهای ساده، زیبا، کوتاه و محبتآمیز با قرآن آشنا شود تا کمکم به آن انس بگیرد.
مطالعه قرآن در کودکان یعنی کودک متناسب با سن خود، بهتدریج با قرآن ارتباط بگیرد. این ارتباط میتواند از شنیدن آیات کوتاه شروع شود و کمکم به خواندن، حفظ آیات ساده، فهم پیامهای اخلاقی و عمل به آنها برسد. این مهارت چند بخش مهم دارد:
کودکی که با قرآن انس دارد، لزوماً کودکی نیست که همه چیز را بیاشتباه بخواند یا مفاهیم عمیق را بداند. او ممکن است غلط بخواند، فراموش کند یا نیاز به تمرین داشته باشد. مهم این است که قرآن برای او با ترس، فشار و خستگی همراه نشود.
آشنایی با قرآن میتواند به رشد معنوی، اخلاقی و عاطفی کودک کمک کند. وقتی کودک با پیامهای ساده قرآن آشنا میشود، کمکم مفاهیمی مثل مهربانی، راستگویی، احترام، صبر، شکرگزاری، کمک به دیگران و امید را بهتر میشناسد. مطالعه قرآن به کودک کمک میکند:
وقتی کودک از ابتدا با تجربهای خوشایند با قرآن روبهرو شود، احتمال اینکه در سالهای بعد هم به آن علاقه نشان دهد، بیشتر میشود. اما اگر قرآن فقط با اجبار، مقایسه، توبیخ یا تکلیف سنگین همراه شود، ممکن است کودک از آن فاصله بگیرد.
اگر کودک شما چند مورد از رفتارهای زیر را دارد، بهتر است شیوه آموزش قرآن را بازنگری و تقویت کنید:
این نشانهها به معنای بیعلاقگی قطعی کودک نیست. گاهی با تغییر روش، کوتاهتر کردن زمان، استفاده از قصه، صوت زیبا و فضای محبتآمیز، علاقه کودک دوباره شکل میگیرد.
برای بسیاری از کودکان، شنیدن آیات با صدای زیبا، سادهترین راه آشنایی با قرآن است. لازم نیست از همان ابتدا کودک را وادار به خواندن طولانی کنید. میتوانید روزانه زمان کوتاهی، مثلاً چند دقیقه، یک سوره کوتاه یا آیات آرامبخش پخش کنید.
شنیدن مداوم و بدون اجبار، گوش کودک را با آیات آشنا میکند و زمینه علاقه را فراهم میسازد.
کودکان توان تمرکز طولانی ندارند. بهتر است مطالعه قرآن کوتاه اما پیوسته باشد. مثلاً:
زمان کوتاه و ثابت، بهتر از برنامههای طولانی و پراکنده است.
اگر کودک احساس کند قرآن خواندن همیشه با توبیخ، اجبار یا مقایسه همراه است، ممکن است نسبت به آن مقاومت پیدا کند. بهتر است فضای آموزش آرام، مهربان و تشویقکننده باشد.
به جای گفتن «چرا بلد نیستی؟» یا «چقدر غلط میخوانی»، بگویید:
احساس امنیت، مقدمه علاقه است.
کودک فقط با خواندن الفاظ قرآن ارتباط عمیق پیدا نمیکند. لازم است پیامهای ساده آیات را متناسب با سن او توضیح دهید. مثلاً اگر درباره مهربانی، شکرگزاری، راستگویی یا کمک به دیگران صحبت میشود، آن را به زندگی روزمره کودک وصل کنید.
مثلاً بپرسید:
وقتی کودک پیام آیات را در زندگی خود ببیند، ارتباطش با قرآن واقعیتر میشود.
کودکان با قصه ارتباط زیادی دارند. داستانهای قرآنی میتوانند پلی میان دنیای کودک و مفاهیم قرآنی باشند. داستانهایی درباره صبر، توکل، مهربانی، شجاعت، راستگویی و بخشش میتوانند برای کودک جذاب باشند.
بعد از قصه، به جای پرسشهای سخت، گفتوگوی ساده داشته باشید:
زیبایی صوت قرآن میتواند برای کودک جذاب باشد. میتوانید از تلاوتهای آرام، کودکانه یا مناسب سن استفاده کنید. اگر کودک دوست داشت، اجازه دهید همراه صوت تکرار کند یا بخشی از سوره را با آهنگ ساده حفظ کند.
زیبایی، علاقه ایجاد میکند؛ بهویژه وقتی با اجبار همراه نباشد.
اگر قرآن فقط وظیفه کودک باشد، اما والدین خودشان ارتباطی با آن نداشته باشند، اثر آموزش کمتر میشود. بهتر است گاهی یک زمان کوتاه خانوادگی داشته باشید؛ مثلاً:
وقتی کودک ببیند قرآن بخشی از زندگی خانواده است، نه فقط تکلیف او، ارتباط بهتری برقرار میکند.
در آموزش قرآن، دقت مهم است؛ اما اگر فقط غلطها دیده شود، کودک ممکن است دلسرد شود. بهتر است تلاش او را هم ببینید. مثلاً بگویید:
تشویق مشخص، اعتمادبهنفس کودک را افزایش میدهد.
برخی رفتارها باعث میشود کودک دیرتر با قرآن انس بگیرد:
کودک با فشار، مقایسه و ترس به قرآن علاقهمند نمیشود. علاقه با محبت، زیبایی، تکرار آرام، قصه، فهم ساده و تجربه مثبت شکل میگیرد. مطالعه قرآن در کودکان یکی از مهارتهای مهم تربیت دینی است. کودکی که با قرآن انس میگیرد، علاوه بر خواندن و شنیدن آیات، کمکم با پیامهایی مثل مهربانی، شکرگزاری، راستگویی، صبر، امید و کمک به دیگران آشنا میشود.
والدین باید به جای عجله برای نتیجه، مسیر آشنایی کودک با قرآن را آرام، شیرین و متناسب با سن او پیش ببرند. شنیدن آیات، زمان کوتاه و منظم، قصههای قرآنی، توضیح ساده پیامها، فضای خانوادگی و تشویق تلاش، از مهمترین ابزارهای آموزش مطالعه قرآن به کودکان هستند.
فرآموز، یک مرکز آموزشی پیشرو تحت نظارت و حمایت اداره کل سلامت شهرداری تهران است که با هدف توانمندسازی نسل آیندهساز جامعه تأسیس شد. ما در فرآموز بر این باوریم که آموزشهای کاربردی و مهارتمحور، کلید اصلی پرورش شهروندانی خلاق، مسئولیتپذیر و توانمند است
خدمات مشتریان
خدمات ما
مرکز پشتیبانی
دسترسی سریع
